Światowy Dzień Bez Tytoniu 2019 „Tytoń i zdrowie płuc”

nosmokingŚwiatowy Dzień bez Papierosa – 31 maja został ustanowiony przez WHO w 1988 r. ze względu na rosnącą liczbę osób uzależnionych i pacjentów ze schorzeniami wywoływanymi przez palenie papierosów – głównie nowotworami płuc, przełyku, krtani, gardła czy trzustki.

W tegorocznej edycji zwracaj się szczególną uwagę na zdrowie płuc i od tytoniowe choroby układu oddechowego.

Na całym świecie po papierosy sięga regularnie ponad miliard osób, z czego ok. 200 mln to kobiety. Jeśli nie podjęte zostaną pilne działania zapobiegawcze, do roku 2030 tytoń może doprowadzić do zgonu ponad osiem milionów ludzi, z czego 2,5 miliona stanowić będą kobiety – ostrzega WHO.

 

W 2017 roku do nałogowego (codziennego) palenia przyznawała się niemal jedna czwarta Polaków – 24% . Badania pokazują, że papierosy częściej palą mężczyźni niż kobiety (29% wobec 20%). Na podstawie wyników z poprzednich lat zauważalna jest tendencja spadkowa udziału osób palących nałogowo. Odsetek regularnych palaczy zmalał z 31% w 2011 roku do 24% w 2015 roku. W 2017 roku odsetek ten nie uległ zmianie. Obserwuje się również spadek odsetka osób, które próbowały rzucić palenie oraz którym udało się zaprzestać palenia.

Nadal więc potrzebne są działania prowadzące do ograniczenia palenia tytoniu – przede wszystkim działania edukacyjno-informacyjne w postaci kampanii społecznych/medialnych oraz akcji prozdrowotnych. Szczególnie ważna jest edukacja dzieci i młodzieży, aby wyeliminować lub opóźnić proces inicjacji tytoniowej, ponieważ jak wskazują przeprowadzone badania nałogowi palacze najczęściej zaczynają palić codziennie w wieku 15-19 lat.

Odsetek osób narażonych na bierne palenie pozostaje na relatywnie niskim poziomie. Wyniki badania pokazują (podobnie jak w poprzednich latach), że miejscem, gdzie jesteśmy najbardziej narażeni na bierne palenie, są przystanki autobusowe. 23% badanych deklaruje, że było narażonych na dym tytoniowy w tych właśnie miejscach.

Od kilku lat elementem rynku tytoniowego są e-papierosy. Choć ciągle brakuje naukowych badań na temat ich szkodliwości oraz skuteczności jako środka pomagającego rzucić palenie, 13% Polaków jest przekonanych, że e-papierosy mogą pomóc w zerwaniu z nałogiem. Badani deklarują także, że palą e-papierosy na przemian z tradycyjnymi papierosami lub w miejscach objętych zakazem palenia tytoniu.

Postawy Polaków wobec palenia tytoniu –wyniki badań 2017 r. https://gis.gov.pl/zdrowie/postawy-polakow-do-palenia-tytoniu-raport-2017/

Wpływ palenia tytoniu na płuca

 Palenie szkodzi płucom – kilka faktów:

  • drogi oddechowe, które mają bardzo dużą powierzchnię, podczas palenia produkują większą ilość śluzu, co może powodować chroniczny kaszel (kaszel palacza). Nazywa się to chronicznym zapaleniem oskrzeli i jest jednym z objawów przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Objawia się ono ciągłym kaszlem i wytwarzaniem dużych ilości śluzu.
  • badania epidemiologiczne wskazują na częstsze występowanie astmy oskrzelowej szczególnie wśród kobiet palących papierosy w porównaniu z niepalącymi częstość występowania astmy jest 2 do 3 razy większa u palących niż u niepalących.
  • drogi oddechowe osoby palącej zwężają się, a to utrudnia przepływ powietrza w obu kierunkach. Występują problemy z oddychaniem i często traci się oddech, co jest ważnym symptomem przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Wykonywanie czynności, przy których ważne jest oddychanie - na przykład uprawianie sportu, taniec czy śpiewanie - staje się coraz trudniejsze.
  • Dalsze palenie może prowadzić do poważnych problemów z oddychaniem nawet w stanie spoczynku.
  • mała ilość tlenu we krwi palacza powoduje, że również mózg nie otrzymuje wystarczającej ilości tlenu, aby prawidłowo funkcjonować. Może to powodować pogorszenie zdolności koncentracji a także zawroty głowy.
  • 90% wszystkich śmiertelnych przypadków POChP jest spowodowane paleniem papierosów
  • 90% śmiertelnych przypadków raka płuc u mężczyzn i niemal 80% śmiertelnych przypadków raka płuc u kobiet jest spowodowane paleniem - toksyny zawarte w dymie papierosowym mogą wywoływać złośliwy rozrost komórek.
  • Palenie niszczy nie tylko płuca, lecz także wiele innych, niezwykle ważnych organów. Powoduje też nieświeży oddech, przyspiesza starzenie skóry, zmniejsza płodność i prowadzi do impotencji.
  • Osoby niepalące, które są narażone na dym tytoniowy jako bierni palacze wdychają wiele tych samych substancji karcinogennych i toksyn, co czynni palacze. Niepalących są na bardzo niskim ryzykiem zachorowania na raka płuc, ale tych, którzy są biernymi palaczami mają o 20 – 30% większe ryzyko zachorowania na raka płuc.

Rzucenie palenia daje wiele pozytywnych skutków zdrowotnych, nie tylko dla płuc:

  • W ciągu kilku dni stężenie toksyn dostarczanych do płuc z dymem papierosowym spadnie do poziomu jak u osoby niepalącej – płuca będą dostarczać więcej tlenu, co ułatwi oddychanie
  • W ciągu kilku tygodni zacznie znikać zapalenie dróg oddechowych, co oznacza: ustępowanie kaszlu, mniejsze wydzielanie śluzu, swobodniejsze oddychanie, mniejsze męczenie się
  • Proces długoterminowego niszczenia płuc zostanie wstrzymany w momencie rzucenia palenia. Poważnie uszkodzone płuca nie mogą całkowicie się odrodzić, jednak rzucenie palenia przed nieodwracalnym ich uszkodzeniem może zapobiegać nasilaniu się objawów chorobowych - na przykład POChP.
  • zmniejsza ryzyko nasilającego się braku tchu, które może prowadzić do niepełnosprawności, a nawet śmierci w wyniku POChP,
  • zmniejsza ryzyko zachorowania na raka płuc; po 15-20 latach ryzyko zachorowania na raka płuc spada o 90% w porównaniu do osób, które palenia nie rzuciły.

Bez względu na wiek, wciąż można przedłużyć swoje życie dzięki rzuceniu palenia. Jednak w im młodszym wieku decyzja ta zostanie podjęta, tym więcej lat można sobie dodać.

Większość ludzi przechodzi przez fazy rzucania i powracania do nałogu - co tylko jest dowodem na to, jak silne jest to uzależnienie. To jednak żadna porażka. Dobre jest to, że:

  • szanse na powodzenie każdej kolejnej próby są coraz wyższe,
  • poradnictwo terapeutyczne zwiększa prawdopodobieństwo sukcesu,
  • leki pomagają rzucić palenie,
  • najskuteczniejsze jest połączenie poradnictwa terapeutycznego i leków.

https://www.europeanlung.org/assets/files/pl/publications/smoking-pl.pdf

Dodatkową pomoc dla osób palących można uzyskać w Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym pod numerem telefonu 801 108 108 i na stronie internetowej www.jakrzucicpalenie.pl